ح ب ب

حَبّ ва حَبَّة сўзлари буғдой ва арпа каби озиқ-овқат маҳсулотларининг донлари учун ишлатилади. حِبّ ва حِبَّة эса хушбўй ўсимликларнинг уруғларини англатади. Аллоҳ буюради: كَمَثَلِ حَبَّةٍ أنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِئَةُ حَبَّةٍ Ҳар бир бошоғи юз донали еттита бошоқ ўстирган бир уруғ донасига ўхшайди (2/Бақара 261); وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ اْلأرْضِ ернинг қоронғу қаърларидаги ҳар бир уруғ (6/Анъом 59); إِنَّ اللّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى Донни ва уруғни ёриб чиқарувчи Аллоҳдир (6/Анъом 95); فَأنبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِيدِ У билан боғларни ва ўриладиган донли экинларни ундирдик (50/Қоф 9); яъни: буғдой ва унга ўхшаш ўриладиган нарсалар.
Ҳадисда эса шундай дейилган: كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ Сел оқизиб келган уюмда ёввойи райҳон уруғи унганидек.
حِبٌّ эса, муҳаббати ҳаддан ташқари бўлган кишидир (кимдир томонидан жуда севиладиган кишидир). حَبَب эса, тишларнинг донлар каби текис тизилишидир. Сув учун ишлатиладиган حُبَاب : сўзи сув юзидаги ялтироқ доначалар (кўпиклар) деганидир. Бу ҳам бир ўхшатишдир.حَبَّةُ اْلقَلْبِ қалбнинг донаси (уруғи, ичи) ибораси қалбнинг шакл жиҳатидан донга ўхшатилиши эътиборга олиниб айтилган.
حَبَبْتُ فُلاُناً ибораси эса, асл маъноси жиҳатидан, унинг қалб донасига тегдим деганидир. Бу худди, شَغَفْتُهُ 1. Лаззат учун (76/Инсон 8) ояти ҳам шу маънодадир. 2. Манфаат учун (61/Соф 13) ояти шу турдаги муҳаббатни таърифлайди. 3. Фазилат учун : илм аҳлининг илм учун бир-бирларини севишлари каби. (9/Тавба 108) сўзидаги муҳаббат исташ шаклида шарҳланган, лекин бу тўғри эмас. Ҳозиргина ўтганидек, (9/Тавба 23) сўзи эса, агар уни унга афзал билсалар, деганидир. (5/Моида 54) оятлари ҳам шу маънога ишора қилади. Шунга кўра, Аллоҳ таолонинг бандасини севиши уни неъматлар билан сийлашидир; банданинг Уни севиши эса, Унинг ҳузурида нажот исташидир. (2/Бақара 222) сўзига келсак, бу, уларга савоб бериб, уларни неъматлар билан сийлайди, деганидир. (49/Ҳужурот 7) оятидаги кабидир. деганидир.