ح و ر
Ҳ-в-р
حَوْر : Амалда ёки фикр жиҳатидан иккиланишдир. Аллоҳ таолонинг: إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ У ҳеч қачон қайтмаслигини гумон қилган эди (84/Иншиқоқ 14) сўзи, ҳеч қачон қайта тирилтирилмайди, деганидир. Бу эса Аллоҳ таолонинг: زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلَى وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ Куфр келтирган кимсалар ҳеч қачон қайта тирилтирилмаймиз, деб гумон қилдилар. Айт: Йўқ! Роббимга қасамки, албатта, қайта тирилтириласизлар (64/Тағобун 7) сўзи кабидир.
حَارَ الْمَاءُ فِي الْغَدِير Сув ҳовузда айланди, حَارَ فِي أَمْرِهِ : Ишида саросимага тушди, деганидир. Ғалтак атрофида айланадиган таёқчага ҳам مِحْوَر дейилади. Шу жиҳатдан: سَيْرُ السَّوَانِي أبَدًا لاَ يَنْقَطِعُ /Сонияларнинг юриши тугамас бир сафардир, дейилган. Бу ердаги سَوَانِي сўзи سَانِيَة сўзининг кўплигидир. Сония эса сув ташиш учун ишлатиладиган урғочи туя ёки қорамолдир.
مَحَارَةُ اْلأُذُن эса, қулоқнинг ташқи кўринишини ташкил этувчи супрасидир. Сувнинг тўпланадиган жойидаги айланишига ўхшатилган; чунки, қулоқда овознинг, сув тўпланадиган жой каби тўпланиши тасаввур қилинган. اَلْقَوْمُ فِي حَوْرٍ : Яъни: Жамоа тобора орқага қараб кетмоқда.
Пайғамбарнинг: اَلْحَوْرِ بَعْدَ الْكَوْرِ 'дан Аллоҳдан паноҳ сўрайман, сўзи эса: Бир ишда илгарилаганидан сўнг яна бошига қайтиш ёки бирор нарсани кўпайтирганидан сўнг камайтириб бошига қайтиш, деганидир. Шу маънода: حَارَ بَعْدَ مَا كَارَ дейилади.
مُحَاوَرَة ва حِوَار : Сўзда ўзаро суҳбатлашишдир. تحَاوُر ҳам шу маънодадир. Аллоҳ буюради: وَاللَّهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَا Аллоҳ сизларнинг ўзаро суҳбатингизни эшитувчидир (58/Мужодала 1). Мен у билан гаплашдим, лекин у менга бирор ёки Аллоҳ таолонинг: (55/Ар-Роҳман 72); (33/Аҳзоб 33) сўзида ишора қилинган Дин ва Илмни баён этиш билан инсонларнинг қалбларини поклашларидир. Муаллиф айтади: Уларнинг бўёқчи бўлганликлари айтилиши, тамсил ва ташбиҳ доирасидадир. Инсонларнинг аксарияти орасида эъзозланадиган касбий ҳақиқатларни билишда ихтисослашмаган кишилар учун бу сифат тасаввур этилади. Муаллиф айтади: Ҳаворийларга овчилар дейилишининг сабаби, инсонларнинг нафсларини ҳайрат ичида ов қилишлари ва уларни ҳаққа етаклашларидир. (61/Соф 14).
حَارَ الْمَاءُ فِي الْغَدِير Сув ҳовузда айланди, حَارَ فِي أَمْرِهِ : Ишида саросимага тушди, деганидир. Ғалтак атрофида айланадиган таёқчага ҳам مِحْوَر дейилади. Шу жиҳатдан: سَيْرُ السَّوَانِي أبَدًا لاَ يَنْقَطِعُ /Сонияларнинг юриши тугамас бир сафардир, дейилган. Бу ердаги سَوَانِي сўзи سَانِيَة сўзининг кўплигидир. Сония эса сув ташиш учун ишлатиладиган урғочи туя ёки қорамолдир.
مَحَارَةُ اْلأُذُن эса, қулоқнинг ташқи кўринишини ташкил этувчи супрасидир. Сувнинг тўпланадиган жойидаги айланишига ўхшатилган; чунки, қулоқда овознинг, сув тўпланадиган жой каби тўпланиши тасаввур қилинган. اَلْقَوْمُ فِي حَوْرٍ : Яъни: Жамоа тобора орқага қараб кетмоқда.
Пайғамбарнинг: اَلْحَوْرِ بَعْدَ الْكَوْرِ 'дан Аллоҳдан паноҳ сўрайман, сўзи эса: Бир ишда илгарилаганидан сўнг яна бошига қайтиш ёки бирор нарсани кўпайтирганидан сўнг камайтириб бошига қайтиш, деганидир. Шу маънода: حَارَ بَعْدَ مَا كَارَ дейилади.
مُحَاوَرَة ва حِوَار : Сўзда ўзаро суҳбатлашишдир. تحَاوُر ҳам шу маънодадир. Аллоҳ буюради: وَاللَّهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَا Аллоҳ сизларнинг ўзаро суҳбатингизни эшитувчидир (58/Мужодала 1). Мен у билан гаплашдим, лекин у менга бирор ёки Аллоҳ таолонинг: (55/Ар-Роҳман 72); (33/Аҳзоб 33) сўзида ишора қилинган Дин ва Илмни баён этиш билан инсонларнинг қалбларини поклашларидир. Муаллиф айтади: Уларнинг бўёқчи бўлганликлари айтилиши, тамсил ва ташбиҳ доирасидадир. Инсонларнинг аксарияти орасида эъзозланадиган касбий ҳақиқатларни билишда ихтисослашмаган кишилар учун бу сифат тасаввур этилади. Муаллиф айтади: Ҳаворийларга овчилар дейилишининг сабаби, инсонларнинг нафсларини ҳайрат ичида ов қилишлари ва уларни ҳаққа етаклашларидир. (61/Соф 14).