ح ف ظ
Ҳ-ф-з
الحِفْظ баъзан нафснинг маънога олиб борувчи унсурларни собитлаштирувчи хусусияти учун ишлатилади. Баъзан эса бир нарсани нафсда сақлаб қолиш маъносида айтилади. Бунинг зидди эса унутишдир. Баъзан эса бу кучни ишлатиш маъносида қўлланилади. Масалан, шуни ёдладим дейилади. Бундан ташқари ҳар йўқотилган нарсани излаш, одатланилган нарсани текшириш ва сақлаш учун ҳам ишлатилади.
Аллоҳ буюради: وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ Албатта, биз уни келиши мумкин бўлган ҳар қандай хавфдан муҳофаза қиламиз (12/Юсуф 12); حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ Намозларга аҳамият беринглар (2/Бақара 238); وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ Улар авратларини сақлайдилар (23/Муъминун 5); وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ Авратларини сақловчи эркаклар ва авратларини сақловчи аёллар, (33/Аҳзоб 35); Бу — иффатдан киноядир.
حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ Эрлари ёнларида бўлмаганида Аллоҳ муҳофаза қилишни буюрган сир-асрорларини сақловчилар (4/Нисо 34); яъни: Аллоҳ таоло уларнинг ўзларини муҳофаза қилгани / уларнинг ҳар нарсасини билгани сабабли, эрлар йўқлигида эрларининг аҳдини сақлайдилар. Оятнинг бу қисми بِمَا حَفِظَ اللهَُ лафзатуллоҳнинг мансуб ҳолида ҳам ўқилган. Бунга кўра маъноси: бу аёллар бирор кўз-кўз қилиш ва хушомад учун эмас, балки Аллоҳ таолонинг ҳаққини риоя қилганлари сабабли бунга содиқ қоладилар.
فَمَا أرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً Биз сени уларнинг устига қўриқчи қилиб юбормадик (42/Шуро 48); яъни: муҳофаза қилувчи; وَمَا أنْتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍ (12/Юсуф 64) оятларида бўлгани каби. (42/Шуро 6) сўзи каби бўлади. (20/Тоҳо 52) сўзи каби. (23/Муъминун 9) сўзида эса, бу кишилар намозларини ҳам вақтларига, ҳам рукнларига риоя қилиб, ҳам мавжуд кучларининг ҳаммасини ишлатиб, уни адо этишга интилишларига эътибор қаратилмоқда. (29/Анкабут 45) оятида эътибор қаратилгани каби, уларни муҳофаза қилишига оид бир изоҳ бордир. , деганидир.
Аллоҳ буюради: وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ Албатта, биз уни келиши мумкин бўлган ҳар қандай хавфдан муҳофаза қиламиз (12/Юсуф 12); حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ Намозларга аҳамият беринглар (2/Бақара 238); وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ Улар авратларини сақлайдилар (23/Муъминун 5); وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ Авратларини сақловчи эркаклар ва авратларини сақловчи аёллар, (33/Аҳзоб 35); Бу — иффатдан киноядир.
حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ Эрлари ёнларида бўлмаганида Аллоҳ муҳофаза қилишни буюрган сир-асрорларини сақловчилар (4/Нисо 34); яъни: Аллоҳ таоло уларнинг ўзларини муҳофаза қилгани / уларнинг ҳар нарсасини билгани сабабли, эрлар йўқлигида эрларининг аҳдини сақлайдилар. Оятнинг бу қисми بِمَا حَفِظَ اللهَُ лафзатуллоҳнинг мансуб ҳолида ҳам ўқилган. Бунга кўра маъноси: бу аёллар бирор кўз-кўз қилиш ва хушомад учун эмас, балки Аллоҳ таолонинг ҳаққини риоя қилганлари сабабли бунга содиқ қоладилар.
فَمَا أرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً Биз сени уларнинг устига қўриқчи қилиб юбормадик (42/Шуро 48); яъни: муҳофаза қилувчи; وَمَا أنْتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍ (12/Юсуф 64) оятларида бўлгани каби. (42/Шуро 6) сўзи каби бўлади. (20/Тоҳо 52) сўзи каби. (23/Муъминун 9) сўзида эса, бу кишилар намозларини ҳам вақтларига, ҳам рукнларига риоя қилиб, ҳам мавжуд кучларининг ҳаммасини ишлатиб, уни адо этишга интилишларига эътибор қаратилмоқда. (29/Анкабут 45) оятида эътибор қаратилгани каби, уларни муҳофаза қилишига оид бир изоҳ бордир. , деганидир.